Blog

TU DZIAŁO SIĘ POWSTANIE: Tablica upamiętniająca złożenie przysięgi przez powstańców

TU DZIAŁO SIĘ POWSTANIE: Tablica upamiętniająca złożenie przysięgi przez powstańców

Tagi ,,

Przysięga żołnierska złożona została przez powstańców wielkopolskich niemal miesiąc po tym, gdy rozpoczęli walki o wyzwolenie. Była ona ważnym etapem przekształcania samorzutnie powstających oddziałów powstańczych w Armię Wielkopolską podlegającą Naczelnej Radzie Ludowej i wskazanemu przez nią dowódcy.Czytaj dalej

Kobiety na cokołach: Pożegnanie Marii

Kobiety na cokołach: Pożegnanie Marii

Tagi ,,

Pod koniec lat trzydziestych, za stawem w parku Marcinkowskiego, umieszczona została rzeźba, której bohaterką była kobieta – Pożegnanie Marii (zwana też Pożegnaniem Wacława z Marią).

Jej autorem był nie byle kto, bo sam prof. Stanisław Jagmin, od 1920 roku kierujący Wydziałem Rzeźby i Ceramiki w Szkole Sztuk Zdobniczych w Poznaniu, a w latach 1925-1936 dziekan Wydziału Ceramiki. Pochodziła ona z okresu, gdy jego twórczość zwróciła się ku klasycyzmowi i akademizmowi. Przedstawiała postać dziewczyny tulącej się do husarza, a dedykowana była Antoniemu Malczewskiemu, autorowi powieści poetyckiej „Maria”, którego nazwisko wyryte zostało zresztą na cokole.Czytaj dalej

Poznańskie literatki: Emilia Waśniowska

Poznańskie literatki: Emilia Waśniowska

Tagi ,,

EMILIA WAŚNIOWSKA — poetka i polonistka. 

Gdy konieczne stało się drogie leczenie Emilii Waśniowskiej, Poznań o niej nie zapomniał. W Zamku odbywały się koncerty charytatywne, a rzesza przyjaciół i uczniów poetki nie pozwalała jej na odczuć osamotnienia. Zmarła, gdy zebrana była już jedna czwarta sumy potrzebnej na skomplikowaną chemioterapię. Czytaj dalej

Ulice Kobiet: Narcyza Żmichowska

Ulice Kobiet: Narcyza Żmichowska

Tagi ,,
NARCYZA ŻMICHOWSKA — powieściopisarka, poetka, nauczycielka, działaczka polityczna i społeczna, jedna z prekursorek feminizmu w Polsce:
 

Urodziła się 4 marca 1819 roku w Warszawie. Pochodziła z ubogiej ziemiańskiej rodziny — jej babka popełniła mezalians, przez który została wydziedziczona z rodowego majątku.

Rodzicami literatki byli Jan Żmichowski i Wiktoria z domu Kiedrzyńska. Mieszkali w Nowym Mieście nad Pilicą, gdzie Jan pracował jako urzędnik żupy solnej. Matka Narcyzy zmarła trzy dni po jej urodzeniu.

Gdy miała 7 lat rozpoczęła naukę na warszawskiej pensji Zuzanny Wilczyńskiej. Kolejnym krokiem w jej edukacji było uzyskanie wykształcenia w zawodzie guwernantki w warszawskim Instytucie Rządowym Wychowania Panien pod okiem Klementyny Hoffmanowej — niezależnej pisarki, która jako pierwsza kobieta w Polsce utrzymywała się z pracy twórczej.

W 1838 rozpoczęła pracę guwernantki w rodzinie Zamoyskich. Wraz z pracodawcami wyjechała do Paryża, gdzie za namową swojego brata Erazma, zaczęła uczęszczać na wykłady Akademii Francuskiej — była jedną z pierwszych słuchaczek. Pobyt we Francji bardzo ją zmienił, stała się niezależną i pewną siebie kobietą — nie zważając na konwenanse, nosiła krótką fryzurę i popalała cygara.

Po powrocie do kraju cieszyła się ogromnym uznaniem w dziedzinie edukacji. Przez kolejne lata wykształciła liczne grono dziewcząt, w oparciu o autorski program nauczania, w którym szczególną rolę odgrywała idea emancypacji kobiet. Jej uczennice domagały się prawa do wyboru partnera oraz uczestnictwa w życiu publicznym na równi z mężczyzną.

Żmichowska stała na czele warszawskiego koła literackiego Entuzjastek i Entuzjastów, funkcjonującego w latach 1842-1848. Pretekstem do organizowania spotkań grupy były rozważania dotyczące literatury i sztuki, jednak w rzeczywistości towarzystwo to za zamkniętymi drzwiami prowadziło działalność konspiracyjną przeciwko pruskiemu zaborcy.

W latach 1842-1845 wbrew zakazom prowadziła polską szkołę w Rzeczycy. Czas spędzony na wsi poświęciła również na napisanie swojej najważniejszej powieści pt. „Poganka”.

W trakcie pobytu w Wielkopolsce w latach 1844-1845 współpracowała z Towarzystwem Demokratycznym Polski. Od 1846 roku prowadziła pensję dla dziewcząt w Warszawie.

W latach 1849-1852, pod zarzutem spiskowania przeciwko pruskiej władzy, przebywała w więzieniu, potem przez kolejne trzy lata była przetrzymywana w areszcie domowym.

U schyłku swego życia rozpoczęła studia na Uniwersytecie Paryskim. Pozostawiła po sobie kilka większych publikacji, wiersze oraz liczną korespondencję, która do dzisiaj stanowi bogate źródło historyczne.

Zmarła w 25 grudnia 1876 roku w Warszawie. Spoczywa na Cmentarzu Powązkowskim.

Ulica imienia Narcyzy Żmichowskiej znajduje się na Strzeszynie.

Jej długość wynosi 125 metrów.

Portret: Agnieszka Zaprzalska

 

Czytaj dalej

TU DZIAŁO SIĘ POWSTANIE: Tablica Dowództwa Głównego Powstania Wielkopolskiego.

TU DZIAŁO SIĘ POWSTANIE: Tablica Dowództwa Głównego Powstania Wielkopolskiego.

Tagi ,,

Dowództwo główne Powstania Wielkopolskiego mieściło się w Hotelu Royal od wybuchu powstania aż do przejęcia dowództwa przez Józefa Dowbora-Muśnickiego. Z tym miejscem wiąże się więc okres działalności Stanisława Taczaka, któremu kierowanie powstaniem powierzyła Naczelna Rada Ludowa i który stworzył tutaj sztab generalny Armii Wielkopolskiej. Taczak ustabilizował fronty, samorzutnie powstające oddziały zorganizował w dziewięć okręgów, a przede wszystkim utrzymał wyzwolone tereny.Czytaj dalej

Kobiety na cokołach: Dziewczynka z misiem.

Kobiety na cokołach: Dziewczynka z misiem.

Tagi ,,

Podczas wspomnianej w poprzednim poście drugiej edycji pleneru rzeźbiarskiego „Rataje-74” organizowanego w Osiedlowym Domu Kultury „Na Skarpie”, zarząd Spółdzielni Mieszkaniowej „Osiedle Młodych” wybrał nie tylko Pływaczkę Józefa Kopczyńskiego, ale także Dziewczynkę z misiem poznańskiej artystki Zofii Ulatowskiej Gosławskiej. Czytaj dalej

Poznańskie literatki: Julia Woykowska

Poznańskie literatki: Julia Woykowska

Tagi ,,

JULIA WOYKOWSKA — pisarka, publicystka, redaktorka, dyplomatka: 

Szarlatany, szarlatany! Duch kłamstwa wieje po waszych zakładach; formy przyzwoitości, bojaźń opinii – oto cała zasada ich moralności… Panny mają się rumienić, mają w oczy mężczyznom nie patrzeć idąc przez ulicę, nie oglądać się, a w kościele patrzeć w książkę do nabożeństwa, dygać zręcznie i miłostek wystrzegać się… Jeżeli piętnuje się publicznie rajfurki nierządu, czemuż takich pań trzymających pensje nie stawiają pod pręgierz?Czytaj dalej

Ulice Kobiet: Elżbieta Zawacka

Ulice Kobiet: Elżbieta Zawacka

Tagi ,,

ELŻBIETA ZAWACKA — generałka brygady, jedyna kobieta wśród cichociemnych, kurierka Komendy Głównej Armii Krajowej, matematyczka i profesorka nauk humanistycznych: 

 

Urodziła się 19 marca 1909 roku w Toruniu w zaborze pruskim. Była córką pruskiego urzędnika Władysława Zawackiego oraz Marianny Zawackiej z domu Nowak. W tajemnicy przed władzą, podobnie jak jej siedmioro rodzeństwa, była wychowywana w oparciu o silne wartości patriotyczne. 

W 1915 roku została zapisana do niemieckiej Szkoły Wydziałowej. W wolnej Polsce zdała egzamin z języka polskiego i rozpoczęła naukę Żeńskim Miejskim Gimnazjum Humanistycznym w Toruniu. 

Po zdaniu matury studiowała matematykę na Wydziale Matematyczno-PrzyrodniczymUniwersytetu Poznańskiego. W 1937 roku uzyskała najwyższy stopień instruktorski Przysposobienia Wojskowego Kobiet. Rok później została komendantką Rejonu Śląskiego PWK i kierowała pracą 19 śląskich powiatów. 

Po wybuchu II Wojny Światowej wstąpiła do Kobiecego Batalionu Pomocniczej Służby Wojskowej, by walczyć w obronie Lwowa. W październiku 1939 roku dołączyła do polskiej organizacji konspiracyjnej Służba Zwycięstwu Polski (później Związek Walki Zbrojnej). Służyła pod pseudonimem „Zelma”.
W 1940 roku została przydzielona do służby w Wydziale Łączności Zagranicznej Komendy Głównej Armii Krajowej „Zagroda”. Pracowała jako łączniczka: przewoziła korespondencję pomiędzy Warszawą, a Berlinem, organizowała również szlak kurierski pomiędzy Londynem, a Niemcami. W trakcie pobytu w Wielkiej Brytanii posługiwała się nazwiskiem Elizabeth Watson. 

W 1943 roku była emisariuszką Komendanta Głównego AK Stefana Roweckiego. Wyruszyła na misję, której celem było poprawienie łączności pomiędzy Sztabem Naczelnego Wodza w Londynie a KG AK w Warszawie. Miała do wykonania jeszcze jedno zadanie: przedstawić żądania swojego zwierzchnika związane z regulacjami prawnymi sytuacji kobiet w Wojsku Polskim. Aby wykonać rozkaz udała się w długą podróż, której trasę obejmowały Niemcy, Francja, Andora, Hiszpania, Gibraltar i wreszcie Londyn. Do kraju powróciła w nocy z 9 na 10 września zrzucona ze spadochronem w ramach akcji „Neon 4” na placówkę „Solnica” we wsi Osowiec.

W marcu 1944 roku została przeniesiona do służby w dowództwie Wojskowej Służby Kobiet — decyzja ta była podyktowana trudną sytuacją Zawackiej, której w tym czasie groziło aresztowanie (już w 1942 gestapo ścigało ją listem gończym, a także represjonowało i więziło członków jej rodziny). Poprzednia komórka łączności „Zagroda” została zdekonspirowana przez niemieckiego agenta, co zmusiło Zawacką do ucieczki i schronienia się w klasztorze sióstr niepokalanek w Szymanowie koło Sochaczewa. Była jedną z niewielu osób, którym udało się ujść z życiem. 

Czytaj dalej

Kobiety na cokołach: Pływaczka

Kobiety na cokołach: Pływaczka

Tagi ,,

W poprzednim poście była mowa o Józefie Kopczyńskim, któremu córka – Magdalena Kopczyńska-Matusewicz – zadedykowała rzeźbę Tancerka.Warto przypomnieć, że sam Józef Kopczyński był także autorem rzeźby plenerowej przedstawiającej aktywną dziewczynę, którą przez dziesiątki lat podziwiać można było na poznańskich Ratajach.Czytaj dalej

TU DZIAŁO SIĘ POWSTANIE: Tablica Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej

TU DZIAŁO SIĘ POWSTANIE: Tablica Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej

Tagi ,,

Komisariat Naczelnej Rady Ludowej był organem wykonawczym, pełniącym rolę polskiego rządu dla terenów zaboru pruskiego (Wielkopolska, Śląsk, Kujawy, Pomorze, Warmia i Mazury). Pierwotnie NRL opowiadała się za pokojowym łączeniem ziem zachodnich i północnych z odradzającym się państwem polskim. Wybuch Powstania Wielkopolskiego zmienił sytuację, a rada przejęła kontrolę wojskową i cywilną nad terenami wyzwolonymi przez powstańców.Czytaj dalej