Aniela Tułodziecka

Matki chrzestne Powstania Wielkopolskiego: Aniela Tułodziecka

Matki chrzestne Powstania Wielkopolskiego: Aniela Tułodziecka

Tagi ,,,,

ANIELA TUŁODZIECKA

Przez 27 lat stała na czele Towarzystwa Przyjaciół Wzajemnego Pouczania się i Opieki nad Dziećmi „Warta” — głównej organizacji zajmującej się opieką, edukacją i wychowaniem dzieci, które nie tylko uchroniła przed wynarodowieniem, ale wychowała na gorących patriotów. To właśnie jej podopieczni jako pierwsi, 27 grudnia 1918 roku, wyszli na poznańskie ulice i dokonali tego, co wydawało się niewykonalne. Obalili pruskie panowanie w Wielkopolsce.

Wraz z Warciankami zorganizowała tajną polską szkołę, w której prowadzono systematyczne zajęcia lekcyjne — materiał obejmował przede wszystkim naukę polskiego języka, historii, geografii oraz patriotyzmu. To właśnie kadry pedagogiczne wykształcone przez lata działalności „Warty” stanowiły później fundament, na którym budowano szkołę narodową w Poznańskim. Zbiory biblioteczne (ponad 20 tysięcy książek) przekazano poznańskim szkołom, a sama Tułodziecka została inspektorem oświatowym.

Jej organizacja świadomie zrezygnowała z przyjęcia opieki możnych patronów – bogatych ziemian czy przedstawicieli Kościoła katolickiego. Z perspektywy władz pruskich kobiety nieposiadające zaplecza finansowego i politycznego nie mogły stanowić realnego zagrożenia. Ta samodzielność nie wzbudzała entuzjazmu Kościoła. Biskup Florian Stablewski, gratulując organizacji osiągnięć, wskazywał tylko te legalne (prowadzenie schroniska), a proboszczowie zabraniali warciańskiej młodzieży śpiewania pieśni narodowych w świątyniach. Kościół chciał bowiem zostać patronem „Warty”, jednak jej kierowniczka wolała trudną wolność od wygodnej protekcji.

Władze policyjne w końcu dostrzegły, że lekceważone dotąd stowarzyszenie kobiet ma ogromny wpływ na wzrost poczucia świadomości i dumy narodowej wśród najmłodszych Polaków. W 1907 roku policja pruska wtargnęła do sali Bazaru Poznańskiego, przerywając wystawiane po polsku jasełka. Na Tułodziecką nałożono wówczas karę w wysokości 30 marek. Kolejne grzywny otrzymywała za organizowanie obchodów powstania styczniowego, powstania listopadowego czy udział w strajku szkolnym. W 1913 roku Tułodziecka została ukarana grzywną w wysokości 60 marek za prowadzenie odczytu dla polskich kobiet… w języku polskim. Tym razem odmówiła zapłaty. Karą zamienną było 12 dni aresztu więziennego. Gdy nadszedł termin zwolnienia, po osadzoną podjechała dorożka, a przed budynkami więziennymi zgromadziły się setki kobiet i dzieci wiwatujących na jej cześć. Prawdziwe owoce tej działalności zobaczyła jednak w dniach Powstania Wielkopolskiego, kiedy jej wychowankowie i wychowanki wyszli na ulice Poznania.

Zmarła pięć lat później, a jej pogrzeb stał się okazją do wielkiej, patriotycznej manifestacji. Trumna, okryta
biało-czerwonym sztandarem, tonęła w powodzi kwiatów. W kondukcie szły harcerki z drużyny noszącej jej imię. W 1933 roku rząd uhonorował ją orderem Polonia Restituta, a 9 kwietnia 1933 roku w Sali Białej Bazaru zorganizowano sesję poświęconą jej osobie.

Źródło: Paweł Cieliczko
grafika: Agnieszka Zaprzalska

 

Aniela Tułodziecka – matki chrzestne Powstania Wielkopolskiego

Aniela Tułodziecka – matki chrzestne Powstania Wielkopolskiego

Tagi ,,,,

Kierowniczka i przywódczyni           

„Warta” nad Wartą    

Aniela Tułodziecka to pierwsza z grona matek chrzestnych Powstania Wielkopolskiego, które stworzyły w pruskim Poznaniu wielką „mafijną” familię. Rodzinę opartą na wzajemnej lojalności, trosce o najsłabszych, miłości do ojczyzny i dumie z bycia Polkami i Polakami.Czytaj dalej