pomnikipoznania

TU DZIAŁO SIĘ POWSTANIE: Tablica Dowództwa Głównego Powstania Wielkopolskiego.

TU DZIAŁO SIĘ POWSTANIE: Tablica Dowództwa Głównego Powstania Wielkopolskiego.

Tagi ,,

Dowództwo główne Powstania Wielkopolskiego mieściło się w Hotelu Royal od wybuchu powstania aż do przejęcia dowództwa przez Józefa Dowbora-Muśnickiego. Z tym miejscem wiąże się więc okres działalności Stanisława Taczaka, któremu kierowanie powstaniem powierzyła Naczelna Rada Ludowa i który stworzył tutaj sztab generalny Armii Wielkopolskiej. Taczak ustabilizował fronty, samorzutnie powstające oddziały zorganizował w dziewięć okręgów, a przede wszystkim utrzymał wyzwolone tereny.

1. Tablica Dowództwa Głównego Powstania Wielkopolskiego / Krzysztof Szymański

2. Frontowa ściana kamienicy przy ul. Święty Marcin 71, na prawo od bramy wejściowej Hotelu Royal w Poznaniu / Krzysztof Szymański

Lokalizacja Tablica znajduje się na frontowej ścianie kamienicy przy ul. Święty Marcin 71, na prawo od bramy wejściowej. Dowództwo powstania mieściło się w gościnnych pokojach Hotelu Royal, który do dziś funkcjonuje w tym budynku.

Inskrypcja

TU W DAWNYM

HOTELU ROYAL

MIEŚCIŁO SIĘ W DNIACH

28.12.1918 R – 18.1.1919 R

DOWÓDZTWO GŁÓWNE

POWSTANIA WIELKOPOLSKIEGO

 

TABLICĘ UFUNDOWAŁO

SPOŁECZEŃSTWO M. POZNANIA

W 60-TĄ ROCZNICĘ WYBUCHU POWSTANIA

GRUDZIEŃ 1978

 

WYKONAŁ Z. M. POMET 

 

  • Projektant Marian Banasiewicz
  • Materiał metalowa płyta odlana z brązu
  • Odsłonięcie 1 lutego 1979

 

Obecna tablica to metalowa płyta o nieco pofalowanej powierzchni, nawiązująca do łopoczącego na wietrze sztandaru. Napis inskrypcyjny wyodrębniony jest dwoma poziomymi liniami, od góry i dołu. Pod nim, po prawej stronie, znajduje się stylizowany krzyż powstańczy, a obok– napisana mniejszą czcionką – informacja o fundatorach tablicy. Podobną czcionką, ale pionowo, wpisane jest nazwisko projektanta tablicy.

Pierwotna tablica, z 1929 roku, znajdowała się w tym samym miejscu ‒zniszczona została przez Niemców po zajęciu Poznania w 1939 roku. W akcie erekcyjnym zapisano, że wykonał ją Antoni Tyrała z Poznania, koszty pokryto ze składek publicznych, a wmurowana została w budynek przy ul. Święty Marcin (noszący wówczas numer 38), aby upamiętnić obywatelski czyn Leokadii ze Smoleńskich Świtalskiej, która bezinteresownie oddała 23 pokoje z urządzeniem na pomieszczenia Dowództwa Głównego. Umieszczona na poprzedniej tablicy inskrypcja brzmiała:

W DOMU TYM

W CZASIE OD 28 XII 1918 DO 18 I 1919

W OKRESIE NAJGORĘTSZYCH WALK

O WOLNOŚĆ WIELKOPOLSKI

MIEŚCIŁO SIĘ DOWÓDZTWO GŁÓWNE

NACZELNE WŁADZE

WOJSK POWSTAŃCZYCH

Paweł Cieliczko

Bibliografia:

  1. Miejsca pamięci Powstania Wielkopolskiego, oprac. Paweł Anders, Poznań 2010, s. 146.
  2. Jarosław Mulczyński, Historia pisana na murach. Tablice pamiątkowe w Poznaniu po 1945 roku, „Kronika Miasta Poznania” 2001, nr 2, s. 270.
  3. Bogusław Polak, Dowództwo Główne Powstania Wielkopolskiego 1918/1919 (28.12.1918 ‒ 15.01.1919),„Kronika Miasta Poznania” 1989, nr 4, s. 54.
  4. Zbysław Wojtkowiak, Napisy pamiątkowe miasta Poznania. Nowożytne tablice zewnętrzne (połowa XIX – początek XXI wieku), Poznań 2004, s. 59.
  5. Wydarzenia w Poznaniu w roku 1978 ‒ część druga,„Kronika Miasta Poznania” 1979, nr 1, s. 136.

Zdjęcia:

  1. Krzysztof Szymański
TU DZIAŁO SIĘ POWSTANIE: Tablica Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej

TU DZIAŁO SIĘ POWSTANIE: Tablica Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej

Tagi ,,

Komisariat Naczelnej Rady Ludowej był organem wykonawczym, pełniącym rolę polskiego rządu dla terenów zaboru pruskiego (Wielkopolska, Śląsk, Kujawy, Pomorze, Warmia i Mazury). Pierwotnie NRL opowiadała się za pokojowym łączeniem ziem zachodnich i północnych z odradzającym się państwem polskim. Wybuch Powstania Wielkopolskiego zmienił sytuację, a rada przejęła kontrolę wojskową i cywilną nad terenami wyzwolonymi przez powstańców.Czytaj dalej

TU DZIAŁO SIĘ POWSTANIE: Tablica Rady Robotników i Żołnierzy

TU DZIAŁO SIĘ POWSTANIE: Tablica Rady Robotników i Żołnierzy

Tagi ,,

Rady Robotnicze i Żołnierskie nieodparcie kojarzą się z rewolucją październikową w Rosji. Powstawały one jednak masowo przede wszystkim na terenach państwa niemieckiego, gdyż po zakończeniu działań wojennych w miastach pojawiły się miliony żołnierzy, którzy wrócili z frontów. Jesienią 1918 roku rady te przejęły władzę w większości miast Rzeszy Niemieckiej, robotnicy i żołnierze odrzucili bowiem władzę cesarza, który przegrał wojnę. W pamięci poznaniaków zapisały się bardzo dobrze, bo rozbiły dotychczasowy aparat władzy, a wkrótce potem przejęte zostały przez Polaków, którzy dzięki temu mogli dobrze przygotować się do powstania.

Lokalizacja Front gmachu Collegium Maius UAM przy ul. Fredry 10 (na prawo od wejścia głównego). Budynek ten wzniesiony został w latach 1908-1910 i do 1918 roku funkcjonował jako siedziba Komisji Kolonizacyjnej, która zajmowała się wykupowaniem ziemi z rąk polskiej szlachty oraz chłopów i przekazywaniem jej niemieckim osadnikom.

1. Tablica Rady Robotników i Żołnierzy

Inskrypcja

W TYM BUDYNKU MIEŚCIŁY SIĘ

OD 11 XI 1918 DO 11 I 1919

BIURA WYDZIAŁU WYKONAWCZEGO

POZNAŃSKIEJ RADY ROBOTNIKÓW I ŻOŁNIERZY

 

DZIAŁALNOŚĆ RAD PRZYCZYNIŁA SIĘ DO ROZPADU

APARATU PAŃSTWOWEGO ZABORCY,

DAŁA POCZĄTEK PROCESOM REPOLONIZACYJNYM

I WYWARŁA DUŻY WPŁYW

NA WZROST DĄŻEŃ WYZWOLEŃCZYCH

POLAKÓW NA ZIEMIACH POZNAŃSKIEGO

WMUROWANO 11 XI 1988

 

  • Projektant Stanisław Mystek
  • Materiał metalowa płyta odlana z brązu
  • Odsłonięcie 11 listopada 1988

Tablica uformowana jest na kształt pofałdowanego płótna, na którym umieszczone zostały wyraźne słowa zapisane majuskułą. Informacyjna część inskrypcji zapisana jest dużymi literami, pozostała – wyjaśniająca istotę działalności rad oraz ich znaczenie dla odzyskania niepodległości – czcionką znacznie mniejszą.Treść napisu stanowi próbę symbolicznego powiązania tradycji ruchu robotniczego, z którego wywodziły swoje początki komunistyczne władze, z odzyskaniem niepodległości przez Polskę w 1918 roku.

Odsłonięcia tablicy ‒ w 70. rocznicę odzyskania niepodległości, czyli 11 listopada 1988 roku ‒ dokonał dowódca Garnizonu Poznańskiego generał brygady-pilot Michał Polech, przy udziale weteranów Powstania Wielkopolskiego: Michała Lorkiewicza oraz Witolda Sękowskiego.

 Paweł Cieliczko

 

Bibliografia:

  1. Miejsca pamięci Powstania Wielkopolskiego, oprac. Paweł Anders, Poznań 2010, s. 145-146.
  2. Jarosław Mulczyński, Historia pisana na murach. Tablice pamiątkowe w Poznaniu po 1945 roku, „Kronika Miasta Poznania” 2001, nr 2, s. 275.
  3. Zbysław Wojtkowiak, Napisy pamiątkowe miasta Poznania. Nowożytne tablice zewnętrzne (połowa XIX – początek XXI wieku), Poznań 2004, s. 27.
  4. Andrzej Król,Wydarzenia w Poznaniu w roku 1988 ‒ część czwarta,„Kronika Miasta Poznania” 1990, nr 1, s. 202.

 Zdjęcia:

  1. Krzysztof Szymański 
TU DZIAŁO SIĘ POWSTANIE: Tablica marynarzy – powstańców

TU DZIAŁO SIĘ POWSTANIE: Tablica marynarzy – powstańców

Tagi ,,,

Marynarze odegrali bardzo ważną rolę u schyłku wielkiej wojny. Negatywną sławę zdobyli ci z Aurory, której wystrzał stał się sygnałem do przejęcia władzy w Petersburgu przez bolszewików. W Poznaniu marynarze zapisali się jednak złotymi zgłoskami, a swój akces do sił powstańczych zadeklarowali jeszcze zanim wybuchły walki.Czytaj dalej

Trzej Bracia z Ratusza

Trzej Bracia z Ratusza

Tagi ,

W poprzednim wpisie opowiedziałem o figurze kata umieszczonej na pręgierzu, pierwszego świeckiego pomnika w naszym mieście. Chciałbym byśmy teraz zatrzymali się na chwilę pod pręgierzem i spojrzeli w górę, ku wieży Ratusza, bo tam znajdują się trzy niezwykłe, napowietrzne pomniki, do których nie możemy podejść, a tylko podziwiać je patrząc z dołu.

Czytaj dalej

Kat z Pręgierza

Kat z Pręgierza

Tagi ,

Poznań to miasto niezwykłe. Gdzie bowiem znaleźć można drugie takie, w którym pierwszą postacią uhonorowaną pomnikiem wzniesionym na wolnym powietrzu, nie był żaden władca, święty czy biskup, ale urzędnik municypalny trzeciej kategorii? Urzędnikiem tym był jedyny obywatel miasta z licencją na zabijanie, człowiek o bardzo dwuznacznej reputacji, kat miejski…

Czytaj dalej

BOHATEROWIE SCHODZĄ Z COKOŁÓW: Ławeczka Heliodora Święcickiego

BOHATEROWIE SCHODZĄ Z COKOŁÓW: Ławeczka Heliodora Święcickiego

Tagi ,

Naturalnym skojarzeniem jakie wiąże się ze słowem „ławka”, jest okres edukacji, który młodzi ludzie spędzają w szkolnych ławach. Pierwszym człowiekiem, którego przekorni poznaniacy usadzili na miejskiej ławce pomnikowej został… Heliodor Święcicki – twórca i pierwszy rektor Wszechnicy Piastowskiej, czyli Uniwersytetu Poznańskiego, który dziś nosi imię Adama Mickiewicza.

Czytaj dalej

BOHATEROWIE SCHODZĄ Z COKOŁÓW: Ławeczka Ignacego Łukasiewicza

BOHATEROWIE SCHODZĄ Z COKOŁÓW: Ławeczka Ignacego Łukasiewicza

Tagi ,

W 2013 roku pojawiła się w Poznaniu trzecia ławeczka pomnikowa. Na pierwszej zasiadł twórca i rektor Uniwersytetu Poznańskiego prof. Heliodor Święcicki, na drugiej wybitny wykładowca poznańskiej uczelni prof. Józef Kostrzewski, na trzeciej zaś… niemający z naszym miastem żadnych osobistych związków, twórca lampy naftowej i pionier polskiego przemysłu naftowego ‒ Ignacy Łukasiewicz.

Czytaj dalej

Pomnik Tadeusza Kościuszki

Pomnik Tadeusza Kościuszki

Tagi ,

Jednym z najbardziej przejmujących wydarzeń w dziejach Polski była przysięga składana przez Tadeusza Kościuszkę na krakowskim rynku, podczas której obiecywał, że nie spocznie, dopóki nie usunie zaborców z naszych ziem. Niewiele brakowało, a Naczelnik w sukmanie swoje uroczyste przyrzeczenie składałby nie na krakowskim, lecz na poznańskim rynku, a powstanie rozpoczęłoby się w Wielkopolsce przeciwko niewielkim Prusom, zamiast w Małopolsce przeciwko niezmierzonej Rosji. Uchwałą Sejmu Czteroletniego z dnia 12 października 1789 roku Tadeusz Kościuszko mianowany został bowiem generałem-majorem dywizji wielkopolskiej i nasz region miał być miejscem organizowania przez niego wojsk polskich. Kościuszko jednak tej funkcji nie zdążył objąć, bow międzyczasie zmieniono decyzję i ustanowiono go dowódcą wojsk małopolskich.

Czytaj dalej