Ulice Kobiet

Ulice Kobiet: Narcyza Żmichowska

Ulice Kobiet: Narcyza Żmichowska

Tagi ,,
NARCYZA ŻMICHOWSKA — powieściopisarka, poetka, nauczycielka, działaczka polityczna i społeczna, jedna z prekursorek feminizmu w Polsce:
 

Urodziła się 4 marca 1819 roku w Warszawie. Pochodziła z ubogiej ziemiańskiej rodziny — jej babka popełniła mezalians, przez który została wydziedziczona z rodowego majątku.

Rodzicami literatki byli Jan Żmichowski i Wiktoria z domu Kiedrzyńska. Mieszkali w Nowym Mieście nad Pilicą, gdzie Jan pracował jako urzędnik żupy solnej. Matka Narcyzy zmarła trzy dni po jej urodzeniu.

Gdy miała 7 lat rozpoczęła naukę na warszawskiej pensji Zuzanny Wilczyńskiej. Kolejnym krokiem w jej edukacji było uzyskanie wykształcenia w zawodzie guwernantki w warszawskim Instytucie Rządowym Wychowania Panien pod okiem Klementyny Hoffmanowej — niezależnej pisarki, która jako pierwsza kobieta w Polsce utrzymywała się z pracy twórczej.

W 1838 rozpoczęła pracę guwernantki w rodzinie Zamoyskich. Wraz z pracodawcami wyjechała do Paryża, gdzie za namową swojego brata Erazma, zaczęła uczęszczać na wykłady Akademii Francuskiej — była jedną z pierwszych słuchaczek. Pobyt we Francji bardzo ją zmienił, stała się niezależną i pewną siebie kobietą — nie zważając na konwenanse, nosiła krótką fryzurę i popalała cygara.

Po powrocie do kraju cieszyła się ogromnym uznaniem w dziedzinie edukacji. Przez kolejne lata wykształciła liczne grono dziewcząt, w oparciu o autorski program nauczania, w którym szczególną rolę odgrywała idea emancypacji kobiet. Jej uczennice domagały się prawa do wyboru partnera oraz uczestnictwa w życiu publicznym na równi z mężczyzną.

Żmichowska stała na czele warszawskiego koła literackiego Entuzjastek i Entuzjastów, funkcjonującego w latach 1842-1848. Pretekstem do organizowania spotkań grupy były rozważania dotyczące literatury i sztuki, jednak w rzeczywistości towarzystwo to za zamkniętymi drzwiami prowadziło działalność konspiracyjną przeciwko pruskiemu zaborcy.

W latach 1842-1845 wbrew zakazom prowadziła polską szkołę w Rzeczycy. Czas spędzony na wsi poświęciła również na napisanie swojej najważniejszej powieści pt. „Poganka”.

W trakcie pobytu w Wielkopolsce w latach 1844-1845 współpracowała z Towarzystwem Demokratycznym Polski. Od 1846 roku prowadziła pensję dla dziewcząt w Warszawie.

W latach 1849-1852, pod zarzutem spiskowania przeciwko pruskiej władzy, przebywała w więzieniu, potem przez kolejne trzy lata była przetrzymywana w areszcie domowym.

U schyłku swego życia rozpoczęła studia na Uniwersytecie Paryskim. Pozostawiła po sobie kilka większych publikacji, wiersze oraz liczną korespondencję, która do dzisiaj stanowi bogate źródło historyczne.

Zmarła w 25 grudnia 1876 roku w Warszawie. Spoczywa na Cmentarzu Powązkowskim.

Ulica imienia Narcyzy Żmichowskiej znajduje się na Strzeszynie.

Jej długość wynosi 125 metrów.

Portret: Agnieszka Zaprzalska

 

Czytaj dalej

Ulice kobiet: Maria Konopnicka

Ulice kobiet: Maria Konopnicka

Tagi ,,
 

MARIA KONOPNICKA — najwybitniejsza poetka swojej epoki, nowelistka, krytyczka i recenzentka literacka, publicystka, patriotka oraz społeczniczka:

  • Urodziła się 23 maja 1842 roku w Suwałkach, gdzie spędziła pierwsze lata swojego dzieciństwa. Pochodziła z rodziny Wasiłowskich — jej rodzicami byli Scholastyka Turska oraz Józef Wasiłowski, prawnik, obrońca Prokuratorii Generalnej i Patron Trybunału (cywilnego).
  • W 1849 roku Wasiłowscy przenieśli się do Kalisza. Gdy pięć lat później zmarła matka Marii, całkowitą opiekę nad nią i jej rodzeństwem przejął ojciec. Józef wychowywał swoje dzieci w atmosferze powagi, ciszy i żałoby. Zaszczepił w nich szacunek do tradycji, silne wartości patriotyczne i chrześcijańskie. Nauki ojca znacząco wpłynęły na twórczość Konopnickiej.
  • Lata 1855-1856 spędziła wraz z siostrą, Wandą Wasiłowską, na pensji u sióstr sakramentek w Warszawie. Tam też poznała swoją przyjaciółkę, Elizę Pawłowską (później Orzeszkową), z którą utrzymywała kontakt aż do śmierci.
  • W 1862 roku została wydana za mąż za 12 lat starszego Jarosława Konopnickiego. Jako posłuszna żona pojechała do małżeńskiego majątku w Bronowie, a później do posiadłości w Gusinie. Znalazła tam wiele zapomnianych książek, których czytanie było ogromną pasją. W poszukiwaniu ucieczki od ciągłego biesiadowania, organizowanego przez Jarosława, przemierzała okoliczne gospodarstwa. Zafascynowana prostym i ubogim życiem spędziła wiele czasu wśród mieszkańców wsi.
  • Mąż Marii nie pochwalał jej twórczości, nawet wtedy, gdy jej poemat „W górach” został bardzo pozytywnie przyjęty przez czytelników, w tym przez Henryka Sienkiewicza. To był przełomowy moment w życiu literatki. Po latach małżeńskiej posługi, w której Konopnicka odgrywała rolę posłusznej żony i matki ośmiorga dzieci, poetka postanowiła odejść od ograniczającego ją męża. W 1877 roku przeniosła się z dziećmi do Warszawy.
  • Aby utrzymać wielodzietną, rodzinę pracowała jako korepetytorka. W 1878 roku, po śmierci swojego ojca, zaangażowała się w działalność konspiracyjną, społeczną i emancypacyjną. Równolegle rozwijała swoją literacką karierę. W latach 1884-1886 redagowała pismo dla kobiet „Świt”, współpracowała również z kobiecym tygodnikiem „Bluszcz”.
  • Konopnicka była kontrowersyjną postacią. Jako samotna matka stała się obiektem plotek, których głównym tematem były romanse. Przypisywano jej wiele intymnych relacji z dużo młodszymi od niej mężczyznami oraz kobietą, malarką Marią Dulębianką, którą poznała w 1889 roku. W 1903 roku artystki zamieszkały w dworku w Żarnowcu koło Krosna na Pogórzu Karpackim, który Konopnicka otrzymała w darze narodowym z okazji 25-lecie pracy pisarskiej.
  • Publikowała pod wieloma pseudonimami. Swoje utwory podpisywała m.in. jako, „M. K.”, „K.”, „Ko-mar”, „Jan Sawa”, „Marko”, „Jan Waręż”, „Humanus”, „Ursus” czy „Mruczysław Pazurek”.
  • Pierwsze utwory Konopnicka pisała już w trakcie swojego małżeństwa. Zadebiutowała w 1870 w dzienniku „Kaliszanin” wierszem „Zimowy poranek”. Do jej największych dzieł należą: nowele „W winiarskim forcie”, „Mendel Gdański” i „Nasza szkapa”, zbiory „Ludzie i rzeczy” oraz „Moi znajomi” i oczywiście pieśń patriotyczna „Rota”, którą poetka napisała oburzona okrutnym traktowaniem polaków w zaborze pruskim.
  • Jej twórczość skupiała się wokół patriotyzmu, humanizmu i radykalizmu społecznego. W swoich utworach potępiała wyzysk niższych klas społecznych, złe traktowanie dzieci oraz wszelkiego rodzaju dyskryminację. Dorobek artystyczny poetki podsumowuje zdanie, napisane przez Stefana Żeromskiego: „Nasze pokolenie ma swego wieszcza w osobie Konopnickiej”.
  • Maria Konopnicka zmarła na zapalenie płuc 8 października 1910 roku we Lwowie. Została pochowana 11 października 1910 roku na cmentarzu Łyczakowskim. Na jej pogrzeb, choć była to świecka ceremonia, przybyło ok. 50 000 osób, które uczyniły z tego wydarzenia wielką patriotyczną manifestację.

Ulica Marii Konopnickiej znajduje się na Łazarzu.

Jej długość wynosi 249 metrów.

 

Portret: Agnieszka Zaprzalska

Ulice kobiet: Eliza Orzeszkowa

Ulice kobiet: Eliza Orzeszkowa

Tagi ,,

ELIZA ORZESZKOWA — pisarka, społeczniczka, patriotka: 

Urodziła się 6 czerwca 1841 roku w Miłkowszczyźnie. Pochodziła z rodziny Piotrowskich, zamożnych ziemian herbu Korwin. Kiedy miała 11 lat rozpoczęła edukację na pensji sióstr sakramentek w Warszawie, tam też poznała swoją serdeczną przyjaciółkę, Marię Wasiłowską (później Marię Konopnicką). Czytaj dalej

Ulice kobiet: Irena Bobowska

Ulice kobiet: Irena Bobowska

Tagi ,,,

IRENA BOBOWSKA — poetka, malarka, członkini poznańskiego Ruchu Oporu:

  • Uczyła się Państwowej Uczelni Żeńskiej im. Dąbrówki w Poznaniu. Była również harcerką — należała do VI Drużyny im. Anieli Tułodzieckiej. Zainicjowała stworzenie pierwszej biblioteki dla młodzieży przy Towarzystwie Czytelni Ludowych na Osiedlu Warszawskim w Poznaniu.
  • W wyniku przebytej choroby Heinego-Medina od 2 roku życia poruszała się na wózku inwalidzkim. Problemy zdrowotne nie przeszkodziły jej jednak w działalności na rzecz obrony ojczyzny. W 1940 roku wstąpiła do Związku Walki Zbrojnej w Poznaniu, o nazwie Wojsko Ochotnicze Ziem Zachodnich (WOZZ,8 grudnia 1939 r.). W konspiracji posługiwała się pseudonimami „Wydra” i „Nenia”.
  • Była inicjatorką i współredaktorką podziemnego pisma „Pobudka”, którego redakcję zorganizowała w domu rodzinnym. Zajmowała się również powielaniem i kolportażem tygodnika.
  • W 1940 roku została aresztowana przez gestapo i osadzona w Forcie VII, skąd trafiła do aresztu we Wronkach. Ze względu na niepełnosprawność stała się ofiarą przemocy ze strony więziennych strażników — była przez nich bita i głodzona, zabrali jej wózek inwalidzki oraz szyny, bez których nie była w stanie się poruszać.
  • W 1941 roku trafiła do więzienia Berlin Plötzensee. Tam skazano ją na śmierć. 26 września 1942 roku wykonano wyrok poprzez ścięcie na gilotynie. W celi śmierci napisała przejmujący list do matki, który był świadectwem ogromnej wiary i odwagi młodej bohaterki. Miała zaledwie 22 lata.

Skwer imienia Ireny Bobowskiej znajduje się na Ogrodach, pomiędzy ulicami: Dąbrowskiego, Przybyszewskiego i Engeströma.

Swój obecny patronat otrzymał na mocy uchwały z dnia 26 czerwca 2012 roku.

Portret: Agnieszka Zaprzalska

 

100 patronek na 100-lecie praw wyborczych kobiet.

100 patronek na 100-lecie praw wyborczych kobiet.

Tagi ,,,,

W 1918 roku polskie kobiety wywalczyły prawa wyborcze i stały się pełnoprawnymi obywatelkami. 

W 2018 roku Rada Miasta Poznania postanowiła uhonorować ten jubileusz deklarującą, że przez cały rok w nowych nazwach ulic, placów i skwerów upamiętniane będą kobiety. Czytaj dalej