ulica Dąbrówki (Wilda)

ulica Dąbrówki (Wilda)

Opublikowany w Ulicznik poznański Tagi ,,

Dąbrówka  (zm. 970)

Dąbrówka, zwana częściej Dobrawą, była córką króla czeskiego Bolesława I Srogiego z dynastii Przemyślidów, bratanicą św. Wacława, a siostrą św. Mlady. Nie znamy daty jej urodzenia – na kartach historii pojawiła się około 965 r., kiedy to wydano ją za piastowskiego księcia Mieszka I, wieńcząc zawiązany właśnie sojusz polsko-czeski.

Dobrawa nie odegrała szczególnej roli w historii Czech, stała się zaś postacią niezwykle ważną dla historii Polski – z jej przyjazdem wiąże się bowiem rozpoczęcie procesu chrystianizacji naszego kraju, w czym wspierać ją miał kapłan o imieniu Jordan, który został pierwszym polskim biskupem. Niewiele wiemy o jej życiu rodzinnym w Polsce. Była matką Bolesława Chrobrego oraz Świętosławy, zwanej Sygrydą-Storadą, która została żoną skandynawskich władców – króla szwedzkiego Eryka Zwycięskiego, a potem duńskiego Swena Widłobrodego.

Ulica Dąbrówki

Fot. Justyna „justisza” Szadkowska

  • Położenie: ulica na Wildzie odchodząca od ul. Pamiątkowej w kierunku ul. Chłapowskiego
  • Długość: 107 m
  • 1900 – Hornstrasse(przez polską ludność zwana jako ul. Rogowa)
  • 1920 – ul. Dąbrówki (zgoda na kościół w 950-lecie Chrztu Polski)
  • 1939 – Agnes-Miegel-Strasse (poetka narodowosocjalistyczna)
  • 1945 – ul. Dąbrówki (powrót nazwy z okresu międzywojennego)
  • Najważniejsze obiekty: kościół oo. Zmartwychwstańców

 Grzeszna Dąbrówka

Dąbrówka jest paradoksem. Uchodzi za wzorową, posłuszną małżonkę, która zajmowała się sprawami domowymi, a jej aktywność publiczna ograniczała się do spraw kościelnych. Jest równocześnie kobietą, która diametralnie zmieniła historię Polski, a jej pojawienie się u boku Mieszka stało się cezurą zamykającą pogańskie dzieje bajeczne i otwierającą czas historyczny. Ślub z Dobrawą oraz chrzest stały się dla Mieszka przepustką do panteonu polskich bohaterów narodowych, gdzie nie mieli szans pojawić się jego – pewnie nie mniej wybitni – przodkowie, którzy nie trafili na właściwą kobietę. Przyjrzyjmy się dokładniej tej niezwykłej księżniczce.

Pierwszy polski kronikarz – Gall zwany Anonimem, w swym dziele, pisanym na dworze Bolesława Krzywoustego, półtora wieku po zaślubinach Mieszka i Dobrawy, wystawił jej wspaniałą laurkę, czyniąc z niej cywilizatorkę księcia oraz jego państwa. Na portrecie tej „matki-założycielki” nie pojawiłasię najmniejsza rysa.

Mieszko objąwszy księstwo zaczął dawać dowody zdolności umysłu i sił cielesnych i coraz częściej napastować ludy [sąsiednie] dookoła. Dotychczas jednak w takich pogrążony był błędach pogaństwa, że wedle swego zwyczaju siedmiu żon zażywał. W końcu zażądał w małżeństwo jednej bardzo dobrej chrześcijanki z Czech, imieniem Dąbrówka. Lecz ona odmówiła poślubienia go, jeśli nie zarzuci owego zdrożnego obyczaju i nie przyrzeknie zostać chrześcijaninem. Gdy zaś on [na to] przystał, że porzuci ów zwyczaj pogański i przyjmie sakrament wiary chrześcijańskiej, pani owa przybyła do Polski z wielkim orszakiem [dostojników] świeckich i duchownych, ale nie pierwej podzieliła z nim łoże małżeńskie, aż powoli a pilnie zaznajamiając się z obyczajem chrześcijańskim i prawami kościelnymi, wyrzekł się błędów pogaństwa i przeszedł na łono matki-Kościoła.

 

Zupełnie inaczej oceniał Dąbrówkę, współczesny Gallowi Anonimowi, czeski kronikarz Kosmas. Na kartach swego rocznika wspomina o niejdopiero pod 977 r., donosząc o jej śmierci. Nie ma jednak szacunku dla zmarłej i wiadomość o tym okrasza informacjami, których dziś szukalibyśmy raczej w prasie brukowej czy na plotkarskich portalach.

W roku od wcielenia Pańskiego 977. Zmarła Dąbrówka, która ponieważ była nad miarę bezwstydna, kiedy poślubiała księcia polskiego będąc już kobietą podeszłego wieku, zdjęła ze swej głowy zawój i nałożyła panieński wianek, co było wielkim głupstwem tej kobiety.

 

Uzupełniając wpis praskiego kronikarza, warto wyjaśnić, że według historyków Dobrawa poślubiając Mieszka miała ponad 20 lat, co w czasach gdy za mąż wydawano 12-letnie dziewczynki uchodziło za poważny wiek. Zdjęcie zawoju i założenie panieńskiego wianka wskazuje, że księżniczka była już wcześniej przeznaczona do życia klasztornego albo obiecana innemu mężczyźnie, lecz potrzeba zawarcia politycznego sojuszu polsko-czeskiego sprawiła, że odstąpiono od pierwotnego planu i wydano ją za Mieszka. Dwóch kronikarzy i dwie jakże rozbieżne opinie.Oddajmy więc głos trzeciemu, niemieckiemu Thietmarowiz Merseburga, który urodził się dwa lata przed śmiercią Dobrawy, dysponował więc najbardziej aktualnymi informacjami o jej życiu. 

W czeskiej krainie pojął on za żonę [965] szlachetną siostrę Bolesława Starszego, która okazała się w rzeczywistości taką, jak brzmiało jej imię. Nazywał się bowiem po słowiańsku Dobrawa, co w języku niemieckim wykłada się: dobra. Owa wyznawczyni Chrystusa, widząc swego małżonka pogrążonego w wielorakich błędach pogaństwa, zastanawiała się usilnie nad tym, w jaki sposób mogła by go pozyskać dla swojej wiary. Starała się go zjednać na wszelkie sposoby, nie dla zaspokojenia trzech żądz tego zepsutego świata, lecz dla korzyści wynikających z owej chwalebnej i przez wszystkich wiernych pożądanej nagrody w życiu przyszłym.

 

Potem niemiecki kronikarz szczegółowo opisuje, jak ta „dobra chrześcijanka” ciężko grzeszyła przeciwko przykazaniom Bożym i zasadom Kościoła katolickiego.

Umyślnie postępowała ona przez jakiś czas zdrożnie, aby później móc długo działać dobrze. Kiedy mianowicie po zawarciu wspomnianego małżeństwa nadszedł czas wielkiego postu i Dobrawa starała się złożyć Bogu dobrowolną ofiarę przez wstrzymywanie się od jedzenia mięsa i umartwianie swego ciała, jej małżonek namawiał ją słodkimi obietnicami do złamania postanowienia. Ona zaś zgodziła się na to w tym celu, by z kolei móc tym łatwiej zyskać u niego posłuch w innych sprawach. Jedni twierdzą, iż jadła ona mięso w okresie jednego wielkiego postu, inni zaś, że w trzech takich okresach.

 

Thietmar nie potępia jednak Dobrawy, lecz usprawiedliwia jej postępowanie, wskazując że jej działania nie wynikały z grzeszności, a z dążenia do nawrócenia męża.

Dowiedziawszy się przed chwilą, czytelniku, o jej przewinie, zważ teraz, jaki owoc wydała jej zbożna intencja. Pracowała więc nad nawróceniem swojego małżonka i wysłuchał jej miłościwy Stwórca. Jego nieskończona łaska sprawiła, iż ten, który go tak srogo prześladował, pokajał się i pozbyła ustawiczne namowy swej ukochanej małżonki jadu przyrodzonego pogaństwa, chrztem świętym zmywając plamę grzechu pierworodnego [966]. I natychmiast w ślad za głową i swoim umiłowanym władcą poszły ułomne dotąd członki spośród ludu i w szatę godową przyodziane, w poczet synów Chrystusowych zostały zaliczone. Ich pierwszy biskup Jordan ciężką miał z nimi pracę, zanim, niezmordowany w wysiłkach nakłonił ich słowem i czynem do uprawiania winnicy Pańskiej. I cieszył się wspomniany mąż i szlachetna jego żona z ich legalnego już związku, a wraz z nimi radowali się wszyscy ich poddani, iż z Chrystusem zawarli małżeństwo.

 

Na koniec trzeba dopowiedzieć, że zlokalizowanie poznańskiej ulicy Dąbrówki nie jest przypadkowe. W 1900r. Wilda została włączona w granice Poznania i proboszcz parafii Bożego Ciała na Dębcu podjął starania o utworzenie w nowej dzielnicy odrębnej parafii, na potrzeby której przeznaczył kościelny grunt przy ówczesnej Hornstrasse. Zgodę na wzniesienie nowej świątyni uzyskał w 1916 r., w 950. rocznicę chrztu Polski. Pamiętano o tym cztery lata później i patronką ulicy prowadzącej do planowanej świątyni uczyniono właśnie Dąbrówkę – matkę chrzestną państwa polskiego. 

 

Paweł Cieliczko

Śledź nas na Facebooku:  www.facebook.com/ulicznikpoznanski

Bibliografia:

Uliczne:

  1. 1909 – Konstanty Kościński, Przewodnik po Poznaniu i Wielkim Księstwie Poznańskiem z mapą planem i rycinami, Poznań 1909, s. 76.
  2. 1926 – Zygmunt Zaleski, Nazwy ulic w Poznaniu z planem Wielkiego Poznania, Poznań 1926.
  3. 1938 – Bronisław Wietrzychowski, Tablice historyczne dla ulic miasta Poznania o nazwach osobowych, „Kronika Miasta Poznania”, XVI, 1938, s. 343.
  4. 1970 – Zbigniew Zakrzewski, Nazwy osobowe i historyczne ulic Poznania, Poznań 1971, s. 20.
  5. 1983 – Skorowidz historyczny nazw dzielnic i ulic miasta Poznania, Poznań 1983, s. 19.
  6. 1984 – Antoni Gąsiorowski, Nazwy poznańskich ulic. Przemiany i trwanie: wiek XIV-XX, „Kronika Miasta Poznania, 1984, nr 3-4.
  7. 2010 – Skorowidz historyczny nazw ulic miasta Poznania, red. Joanna Niezborała, Poznań 2010, s. 26.
  8. 2006 – Patroni wielkopolskich ulic, red. Paweł Anders, Poznań 2006, s. 48.
  9. Jerzy Sobczak, Kościoły Poznania, Poznań 2006.

Kronikarskie:

  1. Gall Anonim, Kronika polska, przekład Roman Grodecki, Wrocław 1982, s. 17.
  2. Kosmasa Kronika Czechów, przekład, wstęp i komentarze Maria Wojciechowska, Wrocław 2006, s. 140.
  3. Kronika Thietmara, tom 1, tłumaczenie, wstęp i przypisy Marian Zygmunt Jedlicki, Wrocław 2004, s. 171-173.

Biograficzne

  1. Oskar Balzer, Genealogia Piastów, Kraków 1895.
  2. Jerzy Dowiat, Metryka chrztu Mieszka I, Warszawa 1961.
  3. Włodzimierz Dworzaczek, Genealogia, Warszawa 1959, tablica 1 i 81.
  4. Andrzej Feliks Grabski, Bolesław Chrobry. Zarys dziejów politycznych i wojskowych, Warszawa 1964.
  5. Kazimierz Jasiński, Rodowód pierwszych Piastów, Wrocław-Warszawa 1992, s. 61-64.
  6. Józef Ignacy Kraszewski, Wizerunki książąt i królów polskich, Warszawa 1888, s. 12.
  7. Zofia Kurnatowska, Gerard Labuda, Jerzy Strzelczyk, Monarchia pierwszych Piastów, Warszawa 1994, s. 16-17.
  8. Gerard Labuda, Mieszko I, Wrocław 2002.
  9. Henryk Łowmiański, Początki Polski, t. 5, Warszawa 1973.
  10. Andrzej Nowak, Dzieje Polski. Tom 1 do 1202. Skąd nasz ród, Kraków 2014.
  11. Krzysztof Ożóg, 966. Chrzest Polski, Kraków 2015.
  12. Dariusz Andrzej Sikorski, Kościół w Polsce za Mieszka I i Bolesława Chrobrego, Poznań 2011.
  13. Dariusz Andrzej Sikorski, Początki Kościoła w Polsce,
  14. Philip Earl Steele, Nawrócenie i chrzest Mieszka I, wydanie 2 rozszerzone, Kraków 2016.
  15. Jerzy Strzelczyk, Bolesław Chrobry, Poznań 1999.
  16. Stanisław Trawkowski, Monarchia Mieszka I i Bolesława Chrobrego [w:] Polska pierwszych Piastów. Państwo – społeczeństwo – kultura, red. Tadeusz Manteuffel, wyd. 2, Warszawa 1970.
  17. Tyszkiewicz, Dobrawa [w:] Encyklopedia historii Polski. Dzieje polityczne, Warszawa 1994, s. 143.
  18. Przemysław Urbańczyk, Mieszko Pierwszy Tajemniczy, Toruń 2012.
  19. Leszek Wetesko, Piastowie i ich państwo w łacińskiej Europie. Studia z dziejów kultury politycznej X i XI wieku, Poznań 2013.
  20. Przemysław Wiszewski, W poszukiwaniu tradycji dynastycznej Piastów (do około 1138 roku), Wrocław 2008.
  21. Jerzy Wyrozumski, Dzieje Polski piastowskiej (VIII wiek – 1370), Kraków 1999, s. 82, 85-86

Portret:

  1. Agnieszka Zaprzalska

Zdjęcia: 

  1. Justyna Szadkowska

Komentarze