Ulice kobiet: Emilia Plater

Ulice kobiet: Emilia Plater

Opublikowany w Herstoria warta Poznania, Ulice kobiet Tagi ,,

EMILIA PLATER — polska szlachcianka, bohaterka powstania listopadowego.

Urodziła się 13 listopada 1806 roku w Wilnie. Pochodziła z bogatej rodziny szlacheckiej — była córką hrabiego Franciszka Ksawerego Platera i Anny Plater z domu Mohlów. Małżeństwo jej rodziców nie należało do udanych, rozstali się w 1815 roku. Dziewięcioletnia Emila zamieszkała z matką w Liksnie w domu ciotki, Izabeli Zyberk-Plater.

Odebrała wykształcenie stosowne do swego pochodzenia — potrafiła śpiewać, rysować, pisać wiersze. Ponadto wychowywana w gronie kuzynów uczyła się jeździć konno i strzelać do celu. Jej idolkami były Joanna d’Arc i Laskarina Bubulina, grecka bohaterka wojenna.

W 1830 roku jej matka zmarła, a ojciec odmówił pomocy swojej osieroconej córce. W tej trudnej sytuacji Emilia postanowiła poświęcić życie na walkę o wolność ojczyzny.
Plater wstąpiła do oddziałów partyzantki, walczących w powstaniu listopadowym pod dowództwem jej kuzyna, Cezarego Platera. Jako kobieta była lekceważona przez zwierzchników i współtowarzyszy broni do czasu, aż 29 marca 1831 roku wygłosiła patriotyczną mowę. Podczas powstańczej zbiórki, stanęła w mundurze i obciętych włosach, nawołując chłopów do udziału w walkach. Dzięki temu wydarzeniu do oddziałów wstąpiło 300 osób.

Razem z przyjaciółką, Marią Prószyńską, utworzyła oddział strzelców, kawalerzystów i kosynierów. Wielokrotnie zwyciężyła na polu bitwy m.in. przyczyniając się do odzyskania miasta Jeziorosy, którego akt powstania osobiście wpisała do miejskich ksiąg.

30 kwietnia 1831 roku dołączyła do formacji wolnych strzelców walczących pod dowództwem Karola Załuskiego. Na polu bitwy Emilii i Marii towarzyszyła trzecia kobieta, Maria Raszanowiczówna. Po rozbiciu oddziału na mniejsze jednostki Emilia dołączyła do oddziału Strzelców Wiłkomirskich. 
5 czerwca w Gabrielowie gen. Dezydery Chłapowski mianował ją honorowym dowódcą 1 kompanii 25 p. piechoty liniowej na Litwie.

W trakcie kolejnych bitew polskie siły powstańcze zaczęły słabnąć — po nieudanej próbie odbicia Wilna z rąk pruskich wojsk, Polacy zostali zaatakowani w Kownie, gdzie stacjonowała oddziały Emilli. Powstańcy trafili w rosyjską zasadzkę, a oddziały rozproszyły się na trzy części.

Plater ponownie trafiła pod dowództwo gen. Chłapowskiego, który planował kapitulację. W rozmowie ze zwierzchnikiem sprzeciwiła się tym planom, po czym z garstką oddanych jej ludzi powróciła na front.

Z powodu ciężkiego stanu zdrowia, będącego wynikiem nieustannego udziału w walkach, Emilia była zmuszona schronić się na dworze Ignacego Abłamowicza w Justianowie. Gdy dotarły do niej informacje o upadku powstania listopadowego, zachorowała na serce, co było przyczyna jej śmierci.

Zmarła 23 grudnia 1831 roku w wieku 25 lat. Została pochowana na miejskim cmentarzu w Kopciowie. Przez wiele lat ukrywano informacje o miejscu jej pochówki, na nagrobku widniał jedynie napis „Emilia”. Nazwisko zostało dopisane w 100. rocznicę jej urodzin.

Ulica imienia Emilii Plater znajduje się na Świerczewie.

Jej długość wynosi 144 metrów.

Portret: Agnieszka Zaprzalska

Komentarze